Het Landschap aan het woord

Rechten

Wat is dat toch dat iedereen en alles bezig is om landschappen, rivieren, oceanen, gebergten, natuur, dieren, alles wat niet voor zichzelf kan spreken[1] een stem te geven of meer nog, rechten. 

Waar komt die behoefte vandaan? 

Zijn we aan de volgende stap toe, nu we voor inheemse volkeren, ongeboren  leven, doodgaan, dieren, boeren meer of minder bescherming (bijna) hebben geregeld? 

Of hebben we te maken met een lobby? Het zal wel een samenzweringsgedachte zijn maar kan het niet zijn dat de grote juristenkantoren en adviesbureaus de schepen met geld weer binnen zien varen? Want als we met rechten bezig gaan dan moet dat allemaal in wetten vastgelegd, gecontroleerd, gesanctioneerd worden. Terwijl het parlement, de rechtspraak en het gezag het al zo druk hebben. 

Zouden we – ik hoor het mensen zeggen - ons niet met dwingender zaken bezig moeten houden zoals Groningse gasellende of de toeslagenaffaire? 

Maar misschien hangt het een wel met het ander samen! 

Of voelen we ons schuldig? Het lukt ons maar moeilijk om de ontwikkeling in de hand te houden: verzuring, verzilting, verwoestijning, verdroging en al die andere ver-thema’s. We vluchten naar voren. We redeneren wellicht, het helpt het als we wat de slachtoffers, de oceanen, oerwouden, het landschap, zelf laten spreken. Vanzelfsprekend. 

Voor sommigen zal het zelfs een soort excuustruus zijn. Ik kan me voorstellen dat bedrijven, organisaties het proces financieel ondersteunen. Zoals ook de fossiele industrie, de wapenindustrie en de ecobeweging interessante investeringsobjecten zijn voor een en dezelfde financiële instelling. Het kan allemaal, de ene hand wast de andere. 

Het gevaar is natuurlijk dat we straks verzuipen in die veelheid aan stemmen. We hebben duizenden Thorbeckes nodig om al die huizen van bestuur en controle te bouwen. Hoe verhoudt zich de stem van IJssel tot die van het IJsselmeer, van het water, van de rivieren, van de natuur? Ze hebben allemaal iets te zeggen. Hoe zorg je dat dat allemaal bijeenkomt? 

Ik zie het al voor me. De Vereniging voor Abstracte Rechtspersonen, de VAR, waar alle landschappen-met-rechten in vertegenwoordigd zijn. 

Of moeten we het echte juridische gevecht overlaten aan die volken en groepen die echt met de natuur, met de rivier leven. In ons hoog-aangeharkte en opgedeelde landschap zouden we misschien kunnen volstaan met interventies en redeneringen als: “laten we het eens bekijken vanuit het belang van het landschap of van het water.” 

Het kan ook zijn dat mijn aarzeling te maken heeft met een beperkt geloof in al dat ‘juridificeren’. Het is een zwaktebod. Je zou er, weldenkend en positief, uit moeten zien te komen. Ik ben meer van overleg en ‘samen’. 

Maar toch, misschien past een voortdurend afwegen. Soms polariseren en dan weer niet, soms de rechter inschakelen maar liever niet. 

Voorlopig ben ik blij met deijsselanders.nl, al die verhalen en meningen die het Landschap uitspreekt. Kijken wat dat gaat zeggen.

Gerard Hendrix
sociaal geograaf, erfgoedkundige, biograaf van de IJsselvallei, www.hx.nl

--------------------------------------
[1] Wat is trouwens het verschil tussen ‘voor-zichzelf-spreken’ en ‘vanzelfsprekend’? Want natuur, landschap etc zijn vanzelfsprekend. Ze horen bij het leven zonder dat we er vraagtekens bij zetten. Toch? Kun je je een aarde voorstellen zonder een rivier, oceaan of landschap? Misschien moeten we daar mee beginnen als we het landschap een stem willen geven, de denkoefening: je een aarde zonder landschap, natuur, rivieren voorstellen.