Het Landschap aan het woord

de Bodem

“Ooit konden ze het wel, boeren samen met mij. Maar het lijkt nu wel alsof ze gestuurd worden door een onzichtbare hand. Pijnlijk voor hen en voor mij, die veel te dure, zware trekkers. 

Ik krijg signalen van mijn jonge nicht uit de flevopolder. Maar de signalen komen wat krakend door. Er zit ruis op de lijn… Al dat zware materieel dat maar over mij heen dendert. Het verstopt mijn communicatiekanalen. Dan komt er weer één die zijn dunne smurrie met messen dwars door mijn toplaag vol bodemleven in mij laat sijpelen. Helemaal hyper word ik daarvan. Worden alweer mijn communicatiekanalen om zeep geholpen. Ik herstel ze wel maar het put mij meer en meer uit. Ik wil graag luisteren naar mijn bewoners. Weten of ze gevrijwaard blijven van ongewenste parasieten, schimmels en virussen. Maar met dat gerommel aan mijn communicatiekanalen lukt dat niet. 

Het kan ook anders. Die signalen krijg ik ook. Laatst nog een verrukte neef die vol extase doorseinde dat hij getrakteerd werd op lekker verteerde dikke koeienflatsen. Maar ik snap er echt niets van dat ze het niet allemaal op die manier doen”. 

Ik neem het hier even over van Gaia. Voor ze helemaal losgaat. Want een punt heeft ze, onze Moeder Aarde. Haar bodem is op veel plekken gemaltraiteerd. 

Toch ontstaan er steeds meer waardevolle initiatieven voor de toekomst van het boerenland. Her en der langs de oevers van onze rivier de IJssel zijn agrarische bedrijven waar wel rekening wordt gehouden met de noden van de bodem. Waar de grond niet wordt opgejaagd met chemisch 'snoepgoed'. Waar boeren zich niet laten ringeloren door bank en agri-multinationals. Daar zijn boeren aan het werk die zich verantwoordelijk voelen voor toekomstige generaties, de biodiversiteit, de natuur, het water. 

Zo ken ik een jong stel dat alles op alles zet om een boerderij zo om te bouwen dat de patrijs zich er weer lekker gaat voelen. De consument wordt volop bij dit proces van omschakeling betrokken. Ze werken met de natuur en de natuur werkt voor hen. Zo kunnen wij als consument via dit gemengde bedrijf genieten van een divers landschap en voedsel van dichtbij. 

Of het idee van een ander gedreven koppel om biologische bomen te gaan kweken voor voedselbossen. Steeds meer boerenbedrijven zien het nut van bomen en struiken op hun land. Ze kunnen als voedsel dienen voor vee, leveren beschutting voor vogels en kleine zoogdieren en voorkomen erosie. 

Land van Ons, BD Grondbeheer, Herenboeren en ook Aardpeer zijn organisaties die er voor zorgen dat we meer te zeggen krijgen over de grond. Ze geven boeren de mogelijkheid om op een financieel gezonde manier duurzaam hun bedrijfsmodel te kunnen realiseren. 

Meerdere dagen per week zit ik met mijn handen in de grond bij een biologisch dynamische tuinderij. Daar besef ik steeds weer welke waarde de bodem voor ons heeft.  Zonder haar geen waardevol voedsel. 

We weten nog zo weinig over de samenhang en samenwerking van al het leven dat zich onder onze voeten bevindt. Alleen al dat weinige weten zegt iets over de complexiteit. Laten we niet arrogant zijn maar nieuwsgierig naar wat de bodem ons kan leren. 

Laatste woord voor Gaia: “Ik ben hier al heel lang en kan ook zonder jullie. Alleen kunnen jullie niet zonder mij…” 

Gaia, bij monde van Mechteld Schwartz
Wonend en werkend (in de bodem) op één van de rivierduinen van de IJssel. 

Burgerboerderij de Patrijs.
De Hooge Kamp, biologisch dynamische tuinderij. 

Voor meer besef luister eens naar Nynke Laverman